ΠετρελαΙΚές αποκαλύψεις

asass

Το γεγονός ότι η Τουρκία προμηθευόταν παράνομα πετρέλαιο άμεσα ή έμμεσα από τους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους (ΙΚ) αποτελούσε μέχρι πρόσφατα κοινό μυστικό. Διάφοροι διεθνείς αναλυτές έκρουαν κατά καιρούς τον κώδωνα του κινδύνου για τις υπόγειες σχέσεις του ισλαμικού ΑΚΡ με τους ισλαμιστές αντάρτες στο Ιράκ και τη Συρία, με τη διεθνή κοινότητα να κλείνει επιδεικτικά τα μάτια στις δοσοληψίες μεταξύ των δύο. Η οργή, ωστόσο, που προκάλεσε η κατάρριψη του ρωσικού μαχητικού SU-24 από τους Τούρκους, οδήγησε την ηγεσία της Μόσχας στο να κατηγορήσει δημόσια πλέον την Άγκυρα, όχι μόνο για υποκρισία στον αγώνα για καταπολέμηση της τρομοκρατίας, αλλά και για οικονομική ενίσχυση των τζιχαντιστών μέσω αγοράς πετρελαίου.Αν και η Τουρκία αρνείται πεισματικά την οποιαδήποτε ανάμειξη στις ενεργειακές συναλλαγές πετρελαίου με τους ακραίους ισλαμιστές, εντούτοις τα στοιχεία που βλέπουν καθημερινά το φως της δημοσιότητας ξεγυμνώνουν με τον πιο αποκαλυπτικό τρόπο τον υποκριτικό ρόλο της Τουρκίας και το διπλό παιχνίδι που παίζει. Από την άλλη οι ΗΠΑ, που στέκονται στο πλευρό της Τουρκίας, η οποία αποτελεί τον πιο σημαντικό σύμμαχο του ΝΑΤΟ στην περιοχή, προσπαθούν να αποκλιμακώσουν την ένταση, δικαιολογώντας έμμεσα τις όποιες ατασθαλίες της Άγκυρας.

Οι ρωσικές αποκαλύψεις

Υπενθυμίζεται πως σε συνέντευξη Τύπου που πραγματοποιήθηκε στη Μόσχα την Τετάρτη, το Υπουργείο Άμυνας της Ρωσίας παρουσίασε αρκετές αεροφωτογραφίες και βίντεο, που προβάλλουν έναν μεγάλο αριθμό αυτοκινήτων και φορτηγών, που είναι τακτοποιημένα σε σειρά κατά μήκος της ερήμου, συγκεντρωμένα στα επίσημα σημεία διέλευσης κοντά στα τουρκο-συριακά σύνορα, και σταθμευμένα με τάξη σε σειρές κοντά στις μεσογειακές ακτές της Τουρκίας.

Ο Ανατόλι Αντόνοφ, ένας από τους εννέα υφυπουργούς άμυνας της Ρωσίας, δήλωσε πως οι εικόνες αποτελούν «αδιάσειστα στοιχεία» για το ότι υπάρχει «μια ενιαία ομάδα που ενεργεί στην περιοχή, και αποτελείται από εγκληματίες και υψηλόβαθμους Τούρκους», οι οποίοι αγοράζουν πετρέλαιο από το ISIS «σε βιομηχανική κλίμακα». Επιπλέον, ο Ρώσος αξιωματούχος, προχωρώντας ένα βήμα παραπέρα, δήλωσε πως «αυτή η παράνομη δραστηριότητα περιλαμβάνει ανώτερους πολιτικούς ηγέτες της χώρας, συμπεριλαμβανομένου του Προέδρου Ερντογάν και μελών της οικογένειάς του. Ίσως είμαι υπερβολικά απότομος, αλλά αυτού του είδους τις επιχειρήσεις μόνο σε στενούς του συνεργάτες μπορεί κανείς να την αναθέσει».

Στήριξη Τουρκίας από ΗΠΑ

Από την πλευρά του, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ απέρριψε για δεύτερη φορά αυτή την εβδομάδα τους ισχυρισμούς του Ρώσου Προέδρου Βλανίμιρ Πούτιν αναφορικά με τη συνεννόηση της τουρκικής κυβέρνησης με το ISIS για λαθρεμπόριο πετρελαίου κατά μήκος των συνόρων της. «Η ποσότητα πετρελαίου που εισάγεται λαθραία είναι εξαιρετικά χαμηλή και μειώθηκε με τον καιρό, και δεν έχει καμία σημασία από άποψη όγκου – τόσο σε όγκο πετρελαίου όσο και σε όγκο εσόδων», δήλωσε ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ και συντονιστής για τις διεθνείς ενεργειακές υποθέσεις Άμος Χοκστάιν, προσθέτοντας: «Δεν πιστεύω ότι υπάρχει σημαντικό λαθρεμπόριο πετρελαίου σε μεγάλο όγκο, μεταξύ των περιοχών που ελέγχει το ΙSIL και της Τουρκίας».

Δεν αποδεικνύεται οικονομικά

Αμερικανός αξιωματούχος εξέφρασε την εκτίμηση, μάλιστα, πως οι επιχειρήσεις λαθρεμπορίου έχουν μειωθεί στην πάροδο του χρόνου και αυτό, όπως ισχυρίστηκε, πιστώνεται τόσο στους Τούρκους όσο και στις στρατιωτικές επιθέσεις των ΗΠΑ, που καθιστούν δυσκολότερο για τα βυτιοφόρα του ISIS να συγκεντρωθούν σε ένα μέρος και να περάσουν λαθραία πετρέλαιο στο εσωτερικό της Συρίας.

Ο ίδιος μάλιστα σημείωσε πως τα φορτηγά του ISIS μεταφέρουν περίπου 200-250 βαρέλια πετρελαίου, τονίζοντας πως θα χρειαστούν τουλάχιστον 1.000 φορτηγά με λαθραίο πετρέλαιο για να κάνουν διαφορά στην οικονομία της Τουρκίας. «Σε οικονομικούς όρους δεν βγάζει νόημα αυτό να συμβαίνει», είπε, προσθέτοντας πως δεν υπάρχουν αρκετά αποδεικτικά στοιχεία για να υποστηριχθεί ότι «χιλιάδες φορτηγά» κινούνται κατά μήκος των συνόρων Συρίας-Τουρκίας. Στο ίδιο πλαίσιο, ο εκπρόσωπος Τύπου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Μαρκ Τόνερ δήλωσε μέσα στη βδομάδα: «Απορρίπτουμε εντελώς την προϋπόθεση ότι η τουρκική κυβέρνηση είναι σε συνεργασία με το ΙSIL για διεξαγωγή λαθρεμπορίου πετρελαίου κατά μήκος των συνόρων της, και ειλικρινά βλέπουμε πως δεν υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία για να υποστηριχθεί μια τέτοια κατηγορία».

Τα στοιχεία από Ιράν

Στον χορό των κατηγοριών εναντίων της Τουρκίας φαίνεται πάντως πως μπαίνει και το Ιράν, αφού, σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων της Ισλαμικής Δημοκρατίας της χώρας (IRNA), ο Γραμματέας του Συμβουλίου Mohsen Rezaie δήλωσε πως «εάν η κυβέρνηση της Τουρκίας δεν έχει ενημερωθεί για το εμπόριο πετρελαίου του Daesh στη χώρα, είμαστε έτοιμοι να θέσουμε τις πληροφορίες που έχουμε στη διάθεσή τους». Ο Rezaie δήλωσε μάλιστα πως το Ιράν έχει στην κατοχή του φωτογραφίες και βίντεο από πετρέλαιο που εισέρχεται στην Τουρκία με φορτηγά.

Ασάφειες και ερωτηματικά

Μιλώντας στη «Σημερινή», ο ειδικός σε θέματα ασφάλειας Νικόλας Στυλιανού δήλωσε πως το ρωσικό ΥΠΑΜ υπέδειξε τρεις περιοχές, οι οποίες θεωρούνται ότι χρησιμοποιούνται από το ΙΚ για σκοπούς παράνομης εισαγωγής πετρελαίου εντός της Τουρκίας, εις γνώσιν μάλιστα των τουρκικών Αρχών. «Οι περιοχές αυτές είναι: Μέσω των συνοριακών περασμάτων Bab al-Hawa και Bab al-Salameh στη συριακή επαρχία Idlib, μέσω της επαρχίας Hasakah στη βορειοανατολική Συρία και μέσω του Zakho στο ιρακινό Κουρδιστάν και επί των συνόρων Ιράκ-Τουρκίας.

Το ζήτημα που εγείρεται είναι ότι καμία από τις περιοχές, οι οποίες έχουν υποδειχθεί από το ρωσικό ΥΠΑΜ, δεν ελέγχονται εξ ολοκλήρου και αποκλειστικά από το ΙΚ. Συγκεκριμένα, οι περιοχές Bab al-Hawa και Bab al-Salameh ελέγχονται από τον Ελεύθερο Συριακό Στρατό και η επαρχία Hasakah ελέγχεται από κουρδικές δυνάμεις του YPG, από κοινού με δυνάμεις που πρόσκεινται στον Πρόεδρο Άσαντ». Με άλλα λόγια, συνέχισε, είναι ωσάν το ρωσικό ΥΠΑΜ να επισημαίνει ότι το ΙΚ εισάγει πετρέλαιο εντός Τουρκίας, διαμέσου περιοχών που δεν ελέγχονται από την ίδια την οργάνωση, αλλά από Κούρδους, αντιπολιτευόμενες δυνάμεις και την ίδια την κυβέρνηση Άσαντ.

Πολύπλοκη κατάσταση στα σύνορα

Σύμφωνα με τον κ. Στυλιανού, το επικρατέστερο σενάριο είναι ότι το ΙΚ μετακινούσε παράνομα πετρέλαιο στην Τουρκία ή το μετέφερε στην ούτω καλούμενη διοικητική πρωτεύουσά του, τη Ράκκα, μέσω της πόλης Sinjar, η οποία βρισκόταν υπό τον πλήρη έλεγχο της οργάνωσης, μέχρι που ανακατελήφθη από κουρδικές δυνάμεις, επικουρούμενες από αμερικανικές αεροπορικές επιχειρήσεις.

«Ενδεικτικό της πολύπλοκης κατάστασης που επικρατεί σχετικά με την παράνομη διακίνηση πετρελαίου είναι ότι και το καθεστώς Άσαντ φαίνεται να προμηθεύεται παράνομα πετρέλαιο από το ΙΚ, μέσω εταιρειών-βιτρινών που χρησιμοποιούνται για τον σκοπό αυτό (χαρακτηριστικό παράδειγμα, η χρησιμοποίηση για αγορά πετρελαίου, από την κυβέρνηση Άσαντ, της εταιρείας Hesco Engineering and Construction)», είπε, προσθέτοντας πως σε τελική ανάλυση δεν πρέπει να εξάγονται βεβιασμένα συμπεράσματα σχετικά με το ποιος προμηθεύει ποιον, πώς και από πού, με πετρέλαιο. «Είναι, βέβαια, παραδεκτό ότι η Τουρκία έχει βοηθήσει ποικιλοτρόπως το ΙΚ, άμεσα και έμμεσα, είτε με την απευθείας παροχή στρατιωτικού εξοπλισμού, την παροχή διευκολύνσεων μεταφοράς και σε ζητήματα διοικητικής μέριμνας, εκπαίδευσης, αλλά και με την παροχή ιατρικής περίθαλψης», δήλωσε καταληκτικά.

Ενεργειακή διένεξη

Πάντως, αυτό που διαφαίνεται είναι πως οι ρωσοτουρκικές σχέσεις μπαίνουν για τα καλά στην κατάψυξη και ενδεχομένως να υποβαθμιστούν και σε ενεργειακό επίπεδο, αν και τα οικονομικά συμφέροντα που διακυβεύονται είναι τεράστια. Ήδη η Ρωσία, διαμέσου του υπουργού Ενέργειας Αλεξάντρ Νόβακ ανακοίνωσε την αναστολή του σχεδιασμού του αγωγού φυσικού αερίου Turkish Stream, ενώ υπενθυμίζεται πως ότι πέρυσι η Gazprom εξήγαγε μέσω του αγωγού Blue Stream, που περνά από τη Μαύρη Θάλασσα, περίπου 27,4 δισ. κυβικά μέτρα αερίου στην Τουρκία. Ο φόβος της Άγκυρας για ενεργειακά αντίποινα από πλευράς Μόσχας θα οδηγήσει σταδιακά την ηγεσία της Τουρκίας στην αναζήτηση εναλλακτικών πηγών ενέργειας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται και για την ανατολική Μεσόγειο

(Δημοσιεύτηκε στην Κυριακάτικη «Σημερινή» στις 6/12/2015)