«Έγινε πραξικόπημα μέσα στο πραξικόπημα»;

Βρισκόταν ή όχι ο Μακάριος στο Προεδρικό Μέγαρο το πρωί εκείνο της 15ης Ιουλίου 1974, όταν εκδηλώθηκε το πραξικόπημα εναντίον του από τους αξιωματικούς της Χούντας των Αθηνών στην Κύπρο; Οι πραξικοπηματίες ήθελαν να τον σκοτώσουν και ποια τα κίνητρα της ανατροπής του; Πώς κατάφερε ο Αρχιεπίσκοπος να διαφύγει από τον Λόφο και ποιος όρκισε, τελικά, στη συνέχεια τον Νίκο Σαμψών ως Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας; Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα φωτίζει εν μέρει ο Φάκελος της Κύπρου, μέρος του οποίου δόθηκε στη δημοσιότητα αυτήν την εβδομάδα. Το παρόν άρθρο θα επιχειρήσει να ρίξει φως σε μιαν από τις πιο σκοτεινές και συνάμα τραγικές περιόδους της κυπριακής Ιστορίας μέσα από τις καταθέσεις των ίδιων των πρωτεργατών του πραξικοπήματος, έτσι όπως καταγράφονται στα πρακτικά της Εξεταστικής Επιτροπής της Βουλής των Ελλήνων, στις συνεδριάσεις που έγιναν μεταξύ 2 και 22 Ιουλίου 1986. Οι πιο κάτω μαρτυρίες ασφαλώς δεν αποτελούν την πάσα αλήθεια των γεγονότων, αλλά την εκδοχή των όσων καταθέτουν.

Continue reading “«Έγινε πραξικόπημα μέσα στο πραξικόπημα»;”

Κυπριακό και σύγκρουση Ισραήλ-Παλαιστινίων

Τα αιματηρά επεισόδια στα σύνορα Ισραήλ-Γάζας αυτήν την εβδομάδα συγκλόνισαν τη διεθνή κοινότητα και, αναπόφευκτα, την Κύπρο. Το Παλαιστινιακό μαζί με το Κυπριακό, το ζήτημα του Ναγκόρνο Καραμπάχ, μαζί με αυτό του Κοσόβου και της Σερβίας, αποτελούν μερικά από τα πιο δυσεπίλυτα γνωστά προβλήματα σε διεθνές επίπεδο. Αν και η φύση των διενέξεων αυτών διαφέρει σε πολλά επίπεδα, εντούτοις η σύγκρισή τους μπορεί να επιφέρει πολλά χρήσιμα συμπεράσματα.

Η σύγκριση της διένεξης Ισραήλ-Παλαιστινίων με το Κυπριακό και οι ομοιότητες, αλλά και διαφορές που έχουν, υπήρξε το αντικείμενο μελέτης μιας έρευνας που δημοσιεύτηκε τον περασμένο Μάρτιο, από το ισραηλινό ινστιτούτο ερευνών Mitvim. Η ερευνήτρια Δρ Dahlia Scheindlin, αν και δεν παραγνωρίζει τη σημασία των διεθνών δρώντων στην επίλυση των δύο διενέξεων, εντούτοις επικεντρώνεται κυρίως στον ρόλο της κοινωνίας των πολιτών, του κοινού, της πολιτικής ηγεσίας και των συνεχιζόμενων διαπραγματευτικών διαδικασιών. Αναγνωρίζει, επίσης, πως τα δυνητικά οφέλη και τα θετικά κίνητρα για την ειρήνη, όπως το οικονομικό όφελος, δεν είναι πάντοτε επαρκή για να ωθήσουν τα μέρη να συμφιλιωθούν. Στο τέλος της συγκριτικής μελέτης παραθέτει κάποια συμπεράσματα (lessons learned).

Continue reading “Κυπριακό και σύγκρουση Ισραήλ-Παλαιστινίων”

Βρετανική πλεκτάνη Ντάουνερ κατά Τραμπ

Ποιος μπορεί να ξεχάσει τις μέρες και τα έργα του πρώην Ειδικού Συμβούλου του ΟΗΕ στην Κύπρο Αλεξάντερ Ντάουνερ; Ο Αυστραλός διπλωμάτης, που υπήρξε κατά πολλούς αγωγός της αγγλικής διπλωματίας στο νησί, ήταν αυτός μας κληροδότησε τις παραχωρήσεις των διαπραγματεύσεων Χριστόφια-Ταλάτ, υπό τη μορφή εγγράφου «συγκλίσεων», μεταξύ των δύο πλευρών.

Διαχρονικά η ε/κ πλευρά διατηρούσε υποψίες για τον ρόλο του, καθώς και για το ήθος των μεθοδεύσεών του, εντούτοις κάποιες νέες πρόσφατες αποκαλύψεις τείνουν να επιβεβαιώσουν τους φόβους. Όπως αποκάλυψε ο ιδρυτής του Wikileaks, Τζούλιαν Ασάνζ, ο Ντάουνερ κρύβεται πίσω από μεθοδεύσεις των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών (ΜΙ16) και μεταβίβασε πληροφορίες στο FBI, προκειμένου να πληγεί η προεκλογική εκστρατεία του Ντόναλτ Τραμπ το 2016.

Continue reading “Βρετανική πλεκτάνη Ντάουνερ κατά Τραμπ”

Η εκ των έσω άλωση των εθνών-κρατών

aeroports

Η επέκταση και εξάπλωση της ισλαμικής τρομοκρατίας στην Ευρώπη τροφοδοτήθηκε και ενισχύθηκε από την πολιτικο-οικονομική αστάθεια που είχε δημιουργηθεί σε ένα μεγάλο τμήμα της Μέσης Ανατολής. Ωστόσο, η διείσδυσή της μέσα στα σπλάχνα της Ευρώπης δεν θα γινόταν ποτέ κατορθωτή αν προηγουμένως δεν είχε επέλθει μια σταδιακή αποδόμηση του δυτικού έθνους-κράτους και της ίδιας της εθνικής ταυτότητας εκ των έσω. Με άλλα λόγια, τα εθνικά αντανακλαστικά προς αναχαίτιση του ισλαμικού κινδύνου ήταν αισθητά μειωμένα έως ανύπαρκτα, αφού η κερκόπορτα στην Ευρώπη είχε ήδη ανοίξει.

Continue reading “Η εκ των έσω άλωση των εθνών-κρατών”

Από την «Ένωση» στο Σύνταγμα της Ζυρίχης

ΜΟΝΟ ΕΝΩΣΗ

Πενήντα επτά χρόνια έχουν περάσει από την ιστορική εκείνη υπογραφή των συμφωνιών στη Ζυρίχη και στο Λονδίνο, που ενταφίασαν ουσιαστικά το όραμα για Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, για το οποίο οι ηρωομάρτυρες της ΕΟΚΑ θυσιάστηκαν τα προηγούμενα πέντε χρόνια. Ο αντιαποικιακός-ενωτικός αγώνας, που άρχισε το 1955, απέκτησε με το πέρασμα του χρόνου έναν παλλαϊκό χαρακτήρα, γεγονός που θορύβησε έντονα τους Άγγλους, που έβλεπαν τη μια μετά την άλλη τις αποικίες τους να διεκδικούν ανεξαρτησία, απειλώντας την κυριαρχία της κραταιής Pax Britanica. Continue reading “Από την «Ένωση» στο Σύνταγμα της Ζυρίχης”

Σύγκριση Σχεδίου Ανάν και συγκλίσεων Αναστασιάδη-Ακιντζί

Τα ψέματα τελείωσαν. Από αύριο μέχρι και την Παρασκευή τα βλέμματα και η προσοχή όλων θα είναι στραμμένα στο Μοντ Πελεράν της Ελβετίας. Μέσα στις κρίσιμες αυτές πέντε μέρες αναμένεται να κριθεί το μέλλον των διαπραγματεύσεων με τους οιωνούς να μην είναι οι καλύτεροι. Η αδιάλλακτη στάση της Τουρκίας στα θέματα της ασφάλειας και των εγγυήσεων αλλά και του εδαφικού που θα συζητηθεί δεν αφήνουν περιθώρια υπέρμετρης αισιοδοξίας. Ωστόσο, αυτό που στην τελική όλοι αναμένουν και ελπίζουν είναι το νέο σχέδιο λύσης να είναι σαφώς βελτιωμένο από το απορριφθέν Σχέδιο Ανάν. Ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δηλώνει κατά καιρούς πως οι μέχρι τώρα επιτευχθείσες συγκλίσεις στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων είναι βελτιωμένες εν συγκρίσει με το Σχέδιο Ανάν. Είναι όμως έτσι ακριβώς τα πράγματα; Στην παρούσα ανάλυση θα επιχειρήσουμε μια συγκριτική προσέγγιση ορισμένων βασικών προνοιών του Σχεδίου Ανάν με τις υπάρχουσες συγκλίσεις, όπως αυτές έχουν διατυπωθεί δημόσια, ούτως ώστε να δούμε πού και αν υπάρχει διαφοροποίηση.

Continue reading “Σύγκριση Σχεδίου Ανάν και συγκλίσεων Αναστασιάδη-Ακιντζί”

Ο «ζωτικός χώρος» του αδηφάγου Ερντογάν

c1-copy1

Σαν χθες το 1937, ο Αδόλφος Χίτλερ πραγματοποίησε μια μυστική συνάντηση, όπου ανέπτυξε τα σχέδιά του για την απόκτηση του περιβόητου «ζωτικού χώρου» (Lebensraum) προς όφελος του γερμανικού λαού. Με την έννοια αυτή του «ζωτικού χώρου», ο Χιτλερ τόνισε την ανάγκη όπως η Γερμανία επεκτείνει τα σύνορά της, προκειμένου να μπορούν να ζουν ανεκτά οι Γερμανοί.«Θα πρέπει να δούμε το θέμα της άνεσης χώρου, αυτή είναι η απόλυτη προτεραιότητά μας… Μόνο τότε μπορεί η κυβέρνησή μας να εργαστεί και πάλι για το εθνικό συμφέρον, διεξάγοντας έναν εθνικό πόλεμο. Κι αυτός σίγουρα θα οδηγήσει σε νικηφόρο αποτέλεσμα», είχε χαρακτηριστικά αναφέρει σε μια ομιλία του ο ηγέτης του Ναζισμού. Οι ταπεινωτικοί όροι που επιβλήθηκαν στη Γερμανία, μετά τη λήξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, υπήρξε μια από τις βασικές αιτίες για τις οποίες η ρεβανσιστική ρητορική του Χίτλερ βρήκε ανταπόκριση από τον γερμανικό λαό και ανέδειξε στην εξουσία το Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα.Κατά τον ίδιο τρόπο, ο Ερντογάν επικαλείται τη Συνθήκη της Λωζάννης, προκειμένου να πείσει τον τουρκικό λαό ότι οι Μεγάλες Δυνάμεις τότε συρρίκνωσαν την Τουρκία αποσπώντας της εδάφη, που ανήκαν προηγουμένως στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Δεν είναι τυχαίο ότι ο ιδεολογικός μέντορας του Ερντογάν, ο γερμανοτραφής Αχμέτ Νταβούτογλου, επανεισήγαγε τον όρο «ζωτικός χώρος» στο νέο-οθωμανικό του Μανιφέστο Στρατηγικό Βάθος.

Continue reading “Ο «ζωτικός χώρος» του αδηφάγου Ερντογάν”

Πίσω από την ιδέα της διχοτόμησης

Φωτογραφία από την ένοπλη δράση  της TMT.
Φωτογραφία από την ένοπλη δράση της TMT.

Μια άκρως ενδιαφέρουσα διάλεξη με θέμα τη δράση και τους στόχους των Τούρκων της Κύπρου κατά την περίοδο 1955-1960, μέσα από τη δημόσια ρητορική των σημαντικότερων τουρκικών οργανώσεων της εποχής, πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη στο Βιβλιοπωλείο Γιαλούσα στη Λευκωσία από τις εκδόσεις «Αιγαίον». Εισηγητής της εκδήλωσης ήταν ο Υποψήφιος Διδάκτωρ Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κύπρου Χάρης Α. Αλεξάνδρου. Σε αρχικό πλαίσιο ο κ. Αλεξάνδρου εξήγησε πώς οι ταυτοτικές διεργασίες στο νησί κορυφώνονται μεταξύ του 1955 και 1959.H παρουσίαση προσέγγισε την τουρκική εικόνα μέσα από τις προκηρύξεις των τ/κ οργανώσεων που έδρασαν κατά την περίοδο του αγώνα της EOKA. H περίοδος του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα μεταξύ ’55-59, επεσήμανε ο κ. Αλεξάνδρου, αποτέλεσε την τελευταία περίοδο της διαμόρφωσης της τουρκικής πολιτικής στο Kυπριακό κατά την Aγγλοκρατία. Βασικό αίτημα της τουρκικής πλευράς ήταν η διχοτόμηση, η οποία μάλιστα παρουσιάζεται ως τουρκική υποχώρηση.

Continue reading “Πίσω από την ιδέα της διχοτόμησης”

Ένας σουλτάνος χωρίς αυτοκρατορία

Εξοργισμένος από τον αποκλεισμό του εκ μέρους της ιρακινής ηγεσίας αναφορικά με την επίθεση κατά των τζιχαντιστών του Ντάες στη Μοσούλη, ο Τούρκος Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν προειδοποίησε την Τετάρτη πως η Τουρκία «δεν θα περιμένει έως ότου το μαχαίρι μπει στο κόκκαλο», αλλά αν χρειαστεί, θα δράσει μόνη της ξεριζώνοντας τους εχθρούς της. Μιλώντας στο μεγαλεπήβολο «Σαράι» του στο Ντολμανμπαχτσέ, ο Ερντογάν παρουσίασε την εικόνα μιας Τουρκίας, η οποία πολιορκείται και διαβάλλεται από ξένες δυνάμεις, που «στοχεύουν στο να μας κάνουν να ξεχάσουμε την οθωμανική και σελτζουκική ιστορία μας», είπε, όταν οι πρόγονοι της Τουρκίας κατείχαν εδάφη που εκτείνονται σε όλη την Κεντρική Ασία και τη Μέση Ανατολή. Οι δηλώσεις αυτές, πέραν του ότι αντανακλούν τους μεταπραξικοπηματικούς φόβους του Ερντογάν για το πρόσωπό του, μαρτυρούν παράλληλα την ανησυχία του για την ασφάλεια και εδαφική ακεραιότητα της τουρκικής επικράτειας. Σε ένα άλλο επίπεδο, όμως, εκφράζουν και την επιθυμία του Τούρκου Προέδρου για αναβίωση του οθωμανικού ρεβανσισμού, αρχιτέκτονας του οποίου ήταν ο Αχμέτ Νταβούτογλου.

Continue reading “Ένας σουλτάνος χωρίς αυτοκρατορία”

Η αποδοχή ενός εγκλήματος πολέμου

Τα όσα ειπώθηκαν «στο πόδι» και κατόπιν «κόπωσης» από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας αυτήν την εβδομάδα για το θέμα της ιθαγένειας και της παραμονής εποίκων σε ενδεχόμενη λύση του Κυπριακού και ανασκευάστηκαν από τον ίδιο στη συνέχεια, δίνουν την ευκαιρία προκειμένου να εξεταστεί το εν λόγω ζήτημα στην ουσία του. «Δεν ξεχνάμε ότι το Κυπριακό είναι πρόβλημα παράνομης εισβολής και κατοχής των τουρκικών στρατευμάτων, δεν είναι διμερές πρόβλημα, αφορά το Διεθνές Δίκαιο», επεσήμανε πολύ ορθά πριν από μια εβδομάδα ακριβώς ο Έλληνας Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας. Συνεπώς, αν όντως θέλουμε να είμαστε συνεπείς προς το Διεθνές Δίκαιο και πιστεύουμε στο δίκαιο του αγώνα μας για απελευθέρωση και απαλλαγή από την τουρκική κατοχή, οφείλουμε να προσεγγίσουμε το θέμα του εποικισμού εντός αυτού του πλαισίου. Από τη μια ο Πρόεδρος Αναστασιάδης έκανε λόγο για παραμονή τουλάχιστον 40 χιλιάδων εποίκων, ενώ από την πλευρά του ο Μουσταφά Ακιντζί ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να υπάρξει καμία αποχώρηση όσων διαμένουν στα κατεχόμενα.

Continue reading “Η αποδοχή ενός εγκλήματος πολέμου”