Υπό ισλαμικό κλοιό η Παλμύρα

Σύρος αστυνομικός εκτελεί περιπολίες στην Παλμύρα.
Σύρος αστυνομικός εκτελεί περιπολίες στην Παλμύρα.

Μιαν ανάσα από τις πύλες της αρχαίας Συρίας και συγκεκριμένα της σπουδαίας αρχαιολογικής σημασίας πόλης Παλμύρα βρίσκονται οι τζιχαντιστές. Με επείγουσα έκκλησή του προς τη διεθνή κοινότητα, ο διευθυντής της υπηρεσίας αρχαιοτήτων και μουσείων της Συρίας Maamoun Abdulkarim δήλωσε, χθες, ότι οι θησαυροί της Παλμύρας, που αποτελούν μνημεία της παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, βρίσκονται σε σοβαρό κίνδυνο. «Αν το Ισλαμικό Κράτος (ΙΚ) εισέλθει στην Παλμύρα, αυτό θα σημάνει την καταστροφή τους», δήλωσε ο κ. Abdulkarim στο Agence France-Presse, προσθέτοντας: «Αν η αρχαία πόλη πέσει, θα είναι μια διεθνής καταστροφή. Θα είναι μια επανάληψη της βαρβαρότητας και της αγριότητας που είδαμε στη Nimrud, στη Hatra και στη Μοσούλη». Σημειώνεται ότι η Παλμύρα είναι τοποθετημένη σε μια στρατηγικής σημασίας περιοχή, στον δρόμο μεταξύ της πρωτεύουσας Δαμασκού και της προσβαλλομένης στα ανατολικά πόλης Deir al-Zour, που βρίσκεται κοντά στα κοιτάσματα φυσικού αερίου.

Σε μια παράλληλη εξέλιξη, οι τζιχαντιστές του ΙΚ κατέλαβαν χθες την πόλη Ραμάντι, που βρίσκεται στο δυτικό Ιράκ, υψώνοντας τη μαύρη σημαία τους στο κτιριακό συγκρότημα της τοπικής κυβέρνησης. Συγκεκριμένα, αξιωματικός της αστυνομίας δήλωσε ότι το κυβερνητικό κτίριο τελούσε υπό πολιορκία από την Πέμπτη το βράδυ, με τους αντάρτες να κάνουν χρήση παγιδευμένων αυτοκινήτων και θωρακισμένης μπουλντόζας για να το καταλάβουν.

Εκατοντάδες πρόσφυγες

Όπως μεταδίδουν τα διεθνή μέσα ενημέρωσης, οι εξτρεμιστές στην πορεία τους, κατευθυνόμενοι εναντίον της Παλμύρας, όπου παραμένουν εγκλωβισμένοι σε μάχη με τις κυβερνητικές δυνάμεις του Προέδρου της Συρίας Μπασάρ αλ-Άσαντ, κατάφεραν να καταλάβουν μια μεγάλη αποθήκη όπλων και αρκετά γειτονικά χωριά. Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο της Συρίας για τα ανθρώπινα δικαιώματα, που εδρεύει στη Μεγάλη Βρετανία, οι μαχητές του ΙΚ εκτέλεσαν 26 πολίτες -10 διά αποκεφαλισμού- με τη δικαιολογία ότι συνεργάζονται με το συριακό καθεστώς. Ο επαρχιακός κυβερνήτης Talal Barazi δήλωσε ότι 1.800 οικογένειες που είχαν ξεφύγει από την επέλαση των τζιχαντιστών έχουν καταφύγει σε κέντρα υποδοχής, στην παρακείμενη σύγχρονη πόλη Tadmur.

Η επέλαση του φόβου

Σύμφωνα με τους «New York Times», στρατιώτης, ο οποίος είχε υπηρετήσει σε μονάδα της συριακής κυβέρνησης στην Παλμύρα, δήλωσε πως οι συμπολεμιστές του που παραμένουν παγιδευμένοι στην περιοχή Sukhna, τον κάλεσαν όταν δέχθηκαν επίθεση. «Μπορούσα να αισθανθώ τον φόβο στη φωνή τους», είπε. «Μου είπαν ότι ξέμειναν από πυρομαχικά». Παράλληλα, ο αντικυβερνητικός ακτιβιστής Χάλεντ Al-Homsi, ο οποίος παρακολουθεί τις ζημιές και τις λεηλασίες των αρχαιοτήτων στην Παλμύρα, είπε ότι τα μνημεία τελούν υπό την απειλή καταστροφής από τους μαχητές από όλες τις πλευρές της συριακής σύγκρουσης.

Ο κ Homsi, ο οποίος χρησιμοποιεί ένα ψευδώνυμο για την προστασία της ασφάλειάς του, είπε ότι τις τελευταίες δύο εβδομάδες, αξιωματούχοι στην Παλμύρα είχαν αφαιρέσει τα μικρότερα αντικείμενα από το μουσείο αρχαιοτήτων, προφανώς στο πλαίσιο της προετοιμασίας για μια ενδεχόμενη επίθεση των τζιχαντιστών. Εντούτοις, οι κάτοικοι δεν έχουν προειδοποιηθεί μέχρι στιγμής να φύγουν. «Οι άνθρωποι έχουν ήδη χάσει την πίστη στην κυβέρνηση, εάν έδιναν μια τέτοια προειδοποίηση θα ήταν ακόμα χειρότερα», τόνισε.

Ο κ. Homsi δήλωσε, επίσης, ότι την Πέμπτη είδε δύο αεροπορικές επιδρομές της κυβέρνησης να κτυπούν στόχους κοντά στο μεσαιωνικό κάστρο που βρίσκεται σε ένα ύψωμα πάνω από την αρχαία πόλη. Το Ισλαμικό Κράτος υποστήριξε στο Twitter ότι έχει θέσει υπό τον έλεγχό του το βόρειο και ανατολικό τμήμα του Tadmur, καταρρίπτοντας επίσης ένα συριακό μαχητικό τύπου MIG, που εκτελούσε πτήσεις στην περιοχή. Από την πλευρά του, ένας υπάλληλος του μουσείου αρχαιοτήτων στην Παλμύρα, σε σύντομη τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με την εφημερίδα, δήλωσε: «Δεν φεύγω από το μουσείο».

Αναντικατάστατος θησαυρός

Η UNESCO περιγράφει την Παλμύρα -που εθεωρείτο κάποτε ένα ζωτικό σημείο στάσης για τροχόσπιτα που διασχίζουν τη συριακή έρημο μεταφέροντας μπαχαρικά, μεταξωτά και αρώματα- ως ένα πολιτιστικό μνημείο με «εξαιρετική οικουμενική αξία». Η Γενική Διευθύντρια της UNESCO Irina Bokova απηύθυνε χθες έκκληση προς όλες τις πλευρές, να κάνουν ό,τι μπορούν για να προστατεύσουν την Παλμύρα από την καταστροφή.

«Το μνημείο έχει ήδη υποστεί τέσσερα χρόνια συγκρούσεων, υπέστη λεηλασίες και αντιπροσωπεύει έναν αναντικατάστατο θησαυρό για τον λαό της Συρίας και για όλο τον κόσμο», δήλωσε η κ. Bokova. Τον περασμένο Μάρτιο, πολλά μέσα μαζικής ενημέρωσης είχαν κυκλοφορήσει βίντεο από μπουλντόζες των «μαχητών» να καταστρέφουν τον ηλικίας 3000 χρόνων αρχαιολογικό χώρο των Ασσυρίων Nimrud, στο Ιράκ, μια πράξη που καταδικάστηκε από την UNESCO ως έγκλημα πολέμου. Στη συνέχεια, οι ένοπλοι προχώρησαν στην καταστροφή και κατεδάφιση των αρχαίων ερειπίων στη Hatra λεηλατώντας πολύτιμα αντικείμενα, η πώληση των οποίων παρείχε ένα σημαντικό κομμάτι της χρηματοδότησης της φονταμενταλιστικής οργάνωσης.

H «Νύμφη της Ερήμου»

Κτισμένη σε μια όαση 215 χιλιομέτρων βορειοανατολικά της Δαμασκού και 125 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Ευφράτη, η πόλη Παλμύρα υπήρξε κατά την αρχαιότητα μια από τις πιο σημαντικές πόλεις της κεντρικής Συρίας. Γνωστή και ως «Νύμφη της Ερήμου», η Παλμύρα έλκει το ελληνικό όνομά της από το αραμαϊκό Tadmor, που μεταφράζεται ως «φοινίκια πόλη». Βιβλικές αναφορές την ονομάζουν και ως Ταμάρ ή Θοεδμόρ και πιστεύεται ότι την έκτισε ο Βασιλιάς Σολομών, η οποία και χρησίμευε ως πόλη-σταθμός για τα καραβάνια που εκτελούσαν διαδρομές μεταξύ Συρίας και Μεσοποταμίας.

Αν και μνημονεύεται για πρώτη φορά τη 2η χιλιετία π.Χ., η Παλμύρα έμεινε γνωστή στην ιστορία για τον πλούτο που διέθετε κατά τη ρωμαϊκή εποχή. Πριν από τη Ρωμαϊκή Περίοδο, ιστορικές παραδόσεις αναφέρουν ότι είχε λεηλατηθεί από τον Βασιλιά των Βαβυλωνίων Ναβουχοδονόσορα. Κατά την Ελληνιστική Περίοδο, η Παλμύρα απέκτησε την ανεξαρτησία της έπειτα από την επικράτηση των Αλεξανδρινών διαδόχων, των Σελευκιδών, το 323 π.Χ. Στη μετέπειτα Ρωμαϊκή Περίοδο, και συγκεκριμένα κατά τη βασιλεία του Αυτοκράτορα Τιβέριου, η Παλμύρα συνέχισε να αναπτύσσει τις εμπορικές της δραστηριότητες με την Περσία, την Ινδία και την Κίνα.

Η Βασίλισσα Ζηνοβία, πίνακας του του Herbert Gustave Schmalz.
Η Βασίλισσα Ζηνοβία, πίνακας του του Herbert Gustave Schmalz.

Η ομορφιά και γοητεία που χαρακτήριζε την πόλη, ανάγκασε τον Αυτοκράτορα Ανδριανό, έπειτα από επίσκεψή του το 129 π.Χ., να την ανακηρύξει ως «ελεύθερη πόλη», δίνοντάς της τη μετονομασία Palmyra Hadriana. Η γνωστότερη Βασίλισσα της Παλμύρας υπήρξε η σαγηνευτική Ζηνοβία, η οποία επαναστάτησε εναντίων των Ρωμαίων. Η ίδια ήταν πολυμαθής και μια από τις πιο γλωσσομαθείς γυναίκες της εποχής της, αφού μιλούσε άπταιστα την Ελληνική, Λατινική, Αραμαϊκή και Αιγυπτιακή, καθώς και διάφορες τοπικές διαλέκτους. Όπως σημειώνουν αρκετές ιστορικές πηγές, η Ζηνοβία είχε έντονη ερωτική ζωή, ενώ διατηρούσε ιδιαίτερη αγάπη και για το ελληνικό θέατρο, το οποίο παρακολουθούσε ανελλιπώς.